Alles over CSRD wetgeving,
CSRD verplichting en CSRD rapportage

Volantis is dé ingenieurs-, architectuur- en consultancygroep die je helpt om de CSRD-wetgeving in jouw voordeel te gebruiken. Maar wat houdt de CSRD eigenlijk in en waarom is het van belang voor jouw bedrijf?

CSRD Wetgeving: Wat is het en waarom is het relevant?

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is een vernieuwde wetgeving van de Europese Unie, gelanceerd als onderdeel van de Green Deal in september 2022. Deze richtlijn legt grote bedrijven vanaf 2024 de verplichting op om te rapporteren over de impact van hun activiteiten op mens en milieu. Denk hierbij aan duurzaamheidsprestaties zoals energiebesparing, veilige werkomstandigheden en inspanningen om vervuiling te verminderen. Net zoals financiële prestaties jaarlijks worden gerapporteerd, vraagt de CSRD om rapportage over duurzaamheidsresultaten. Dit zorgt voor meer transparantie en maakt het mogelijk voor consumenten en investeerders om bedrijven te vergelijken op basis van hun duurzaamheidsinspanningen.

CSRD verplichting: Wie moet aan CSRD voldoen?

Eerder waren alleen grote beursgenoteerde bedrijven met meer dan 500 medewerkers verplicht om te rapporteren volgens de Non-Financial Reporting Directive (NFRD). De CSRD breidt deze verplichting uit. Vanaf 2025 moeten bedrijven voldoen aan de CSRD als ze minimaal aan twee van de volgende drie criteria voldoen:

  • Meer dan 500 medewerkers;
  • Meer dan 50 miljoen euro omzet per jaar;
  • Meer dan 25 miljoen euro op de balans.

In 2026 wordt het eerste criterium verder aangescherpt naar 250 werknemers. Zelfs kleinere bedrijven zullen indirect met de CSRD te maken krijgen, omdat grote bedrijven gedetailleerde informatie zullen vragen van hun leveranciers en klanten, gezien zij ook verplicht zijn om te rapporteren over de gehele waardeketen. Belangrijk is om op tijd te starten met de voorbereidingen om alle benodigde data en rapporten verzameld te hebben op het moment van rapporteren.

Onze visie op circulariteit

CSRD rapportage: Wat omvat de CSRD?

De CSRD heeft als algemeen doel om de rapportage over milieu, sociale en bestuurlijke (ESG) aspecten uitgebreider en gestandaardiseerd te maken. Dit voorkomt ‘greenwashing’ en bevordert eerlijke vergelijkingen tussen bedrijven. De CSRD bestaat uit twee hoofdonderdelen: Enerzijds wordt er verwacht te rapporteren over bedrijfsactiviteiten in lijn met de EU Taxonomie. Anderzijds moet er gerapporteerd worden over de complete bedrijfsvoering in lijn met de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Belangrijk om te vermelden is dat de CSRD een rapportageverplichting is, geen duurzaamheidsverplichting.

EU Taxonomie: Dit is een uniforme taal voor duurzaamheidsrapportage die beoordeelt of een bedrijfsactiviteit als ‘duurzaam’ kan worden beschouwd. Het is van belang om hier al rekening mee te houden, omdat bedrijven met een groter aandeel aan duurzame activiteiten waarschijnlijk gunstige groenleningen en investeringen zullen ontvangen. Daarnaast wordt duurzaamheid steeds belangrijker voor klanten.
Alle bedrijfsactiviteiten die in het lijstje van de EU Taxonomie staan moeten getoetst worden. Vervolgens moet er in het jaarverslag terugkomen hoeveel procent (in CapEx, OpEx en omzet) van alle bedrijfsactiviteiten in de EU Taxonomie lijst voorkomen en hoeveel procent er daadwerkelijk duurzaam is. Een activiteit is duurzaam als deze een extra bijdrage levert aan één van de zes milieu thema’s (klimaatverandering, klimaatadaptatie, watergebruik, circulariteit, vervuiling of biodiversiteit) en geen schade toericht aan de anderen. Daarnaast moeten aan Minimum Safeguards worden voldaan gerelateerd aan bijvoorbeeld mensenrechten.

European Sustainability Reporting Standards (ESRS): Dit deel beschrijft gedetailleerd hoe op verschillende duurzaamheidsthema’s gerapporteerd moet worden voor de hele bedrijfsvoering. Een dubbele materialiteitstoetsing helpt om te bepalen welke thema’s belangrijk zijn voor jouw organisatie, zowel intern als extern. Je hoeft namelijk niet op elke thema te rapporteren. De toetsing omvat niet alleen de impact van jouw activiteiten op de omgeving, maar ook de kansen en risico’s van duurzaamheidsthema’s voor het bedrijf.

Ook word er steeds meer verwacht van bedrijven om verantwoordelijkheid te nemen over de waardeketen. Ook hierover moet gerapporteerd gaan worden. De verwachting is dat het onderzoek in de waardeketen in de toekomst de meeste intensieve rapporteringseis zal zijn, ook kijkende naar de opkomende Corporate Sustainability Due Dilligence Directive (CSDDD). De 12 ESRS’en zijn onderverdeeld in twee algemene standaarden en tien ESG-thema’s. ESG staat voor Environment, Social en Governance en is een verzamelnaam voor de verschillende onderwerpen die onder duurzaamheid vallen. De introductie van de verschillende ESRS’en is een manier om ervoor te zorgen dat bedrijven transparant zijn over hun duurzaamheidsinspanningen en dat ze bepaalde basisinformatie delen zodat mensen kunnen vergelijken hoe verschillende bedrijven presteren op deze gebieden. Dit hoeft dus alleen voor de thema’s die tijdens de dubbele materialiteitstoetsing als belangrijk zijn geïdentificeerd.

Stappenplan CSRD hulp Volantis CSRD rapportage stappenplan

Waar te beginnen?

Om succesvol te voldoen aan de CSRD, hebben we enkele stappenplannen ontwikkeld:

EU Taxonomie:

  • Maak een overzicht van de bedrijfssector en de activiteiten die worden uitgevoerd;
  • Identificeer of de bedrijfsactiviteiten in de EU Taxonomie lijst staan;
  • Beoordeel of deze activiteiten duurzaam zijn en voldoen aan de EU Taxonomie criteria;
  • Bepaal het percentage van de omzet dat EU Taxonomie-aligned is.

Voorbeeld: Een bouwbedrijf richt zich op nieuwbouw en renovatie van bestaande gebouwen. Deze bedrijfsactiviteiten staat in de EU Taxonomie, ze zijn ‘eligible’ en het bedrijf zal over deze activiteit moeten rapporteren. Het bouwbedrijf toetst vervolgens voor elke bedrijfsactiviteit of het zich extra inspant voor één van de zes duurzaamheidsthema’s, of het geen schade doet aan de vijf andere thema’s en of het zich houdt aan de Minimum Safeguards. Wanneer het bedrijf hieraan voldoet dan is de bedrijfsactiviteit EU Taxonomie-aligned: het voldoet aan de norm. Het aandeel eligible en aligned bedrijsactiviteiten als percentage van de CapEx, OpEx en omzet komt vervolgens terug in het jaarverslag. Als renovatie bijvoorbeeld 30% van de omzet representeert, en deze activiteit is als enige EU Taxonomie-aligned, dan is dus 30% van de omzet EU Taxonomie-aligned.  

ESRS:
De CSRD verplicht bedrijven om over de complete bedrijfsvoering te rapporteren op alle duurzaamheidsthema’s die belangrijk zijn voor de organisatie. Hoe er precies gerapporteerd moet worden is vastgelegd in 12 ESRS richtlijnen. Voor 10 duurzaamheidthema’s zijn er specifieke standaarden uitgezet. Daarnaast zijn er twee overkoepelende standaarden, ESRS 1 en ESRS 2. ESRS 1 beschrijft wat er nodig is om de rapportage goed vorm te geven. De ESRS 2 beschrijft de structuur die in elk van de 10 specifieke standaarden terug te vinden is. In elk thema komt terug dat er gerapporteerd moet worden over beleid, metingen, doelen en actieplannen. Dit zorgt ervoor dat er een standaard methodiek kan worden opgesteld om elk thema uit te werken. Geïnspireerd door de Circle Economy hebben wij een 8-stappenplan ontwikkeld om elk ESRS onderwerp gestructureerd te rapporteren. Wij lichten dit stappenplan graag toe met ESRS E1, klimaatverandering, als voorbeeld.

Stappenplan

  1. Voer een dubbele materialiteitstoetsing uit om belangrijke duurzaamheidsthema’s te identificeren;
  2. Selecteer de relevante indicatoren voor elk ESRS-thema;
  3. Voer een gap-analyse uit om te zien welke data ontbreekt en maak plannen om deze te verzamelen;
  4. Herzie of ontwikkel beleid en stel duurzaamheidsdoelen op;
  5. Het opstellen en evalueren van de duurzaamheidsdoelstellingen;
  6. Werk actieplannen uit om de gestelde doelen te bereiken;
  7. Begin met rapporteren en zorg voor transparantie, zelfs als niet alles vlekkeloos verloopt;
  8. Implementeer de actieplannen om duurzaamheidsdoelen te bereiken.

Aan de slag

Een cruciale eerste stap voordat je kan rapporten is de dubbele materialiteitstoetsing. Met deze toetsing krijg je als bedrijf goed inzicht in wat de meest belangrijke (materiële) duurzaamheidsthema’s zijn voor uw bedrijf. Er hoeft niet over alles gerapporteerd te worden. Voer deze stap daarom goed uit om te zorgen dat in ieder geval de belangrijkste thema’s goed behandeld worden. Voor deze materialiteitstoetsing moet een lijst gemaakt worden van de verschillende belangrijk geachte duurzaamheidsonderwerpen. Vervolgens wordt er bij een brede groep belanghebbenden intern en extern getoetst hoe belangrijk de onderwerpen worden geacht voor het bedrijf, bijvoorbeeld op een vijf-puntschaal op elk onderwerp. Dit moet inside-out en outside-in getoetst worden: de negatieve en positieve impact van het bedrijf op de planeet en de risico’s en kansen van de duurzaamheidsthema’s voor het bedrijf. Samen met experts wordt deze input meegenomen om de meest belangrijke onderwerpen te identificeren waarover gerapporteerd moet worden.

Vervolgens moeten de meest belangrijke indicatoren geselecteerd worden om over het ESRS thema te rapporteren. Ondanks dat er duidelijke algemene richtlijnen zijn voor elke ESRS wat te rapporteren zal dit verder gespecificeerd moeten worden voor de bedrijfsactiviteiten. Een vastgoedbeheerder, een aannemer en een autoproducent hebben andere specificaties waar rekening mee gehouden moet worden. Een lijst met belangrijke en gewenste indicatoren helpt het rapporteringsproces goed op weg. Houdt hierbij een open blik. Beperk jezelf niet tot wat er op dit moment gemeten wordt.

Middels een gap-analyse wordt er gekeken of alle indicatoren op dit moment gemeten worden. Wanneer er naar voren komt dat er bepaalde data ontbreekt kan een plan opgesteld worden hoe deze structureel data te verzamelen voor de rapportage. Zorg dat er gedurende het boekjaar goed wordt bijgehouden hoe de data wordt verzameld en waar het opgeslagen wordt. Mogelijk heeft uw bedrijf meer tijd of expertise nodig om alles te meten.

Vanaf dit punt kan het huidige beleid herzien worden of nieuw beleid geschreven worden. Hiervoor zijn richtlijnen aangegeven in ESRS 2. Vervolgens kan er gewerkt worden aan het opstellen en evalueren van de duurzaamheidsdoelstellingen. De doelen die gezet worden op de verschillende onderwerpen krijgen vaak de meeste aandacht van media, investeerders en klanten. Denk hierbij aan het jaartal waarop uw bedrijf Net Zero hoopt te zijn en of de doelen in lijn zijn met het Parijsakkoord. In samenwerking met een expert kunnen er ambitieuze en economisch verantwoorde doelen worden gezet.

Hoe deze doelen bereikt worden komt terug in een actieplan. In het actieplan worden de verschillende veranderingen toegelicht die op termijn zullen zorgen voor het halen van doelen. Hier hoort financiële verantwoording bij. Een expert kan uw bedrijf goed ondersteunen met het vinden van natuurlijke momenten voor bijvoorbeeld het installeren van warmtepompen, het veranderen van een productieproces, of de eisen waaraan uw bedrijf moet voldoen tijdens nieuwbouw of renovatie. Nieuwe technologieën en veranderingen in het bedrijf zijn simpelweg nog niet bekend. Toch kan er een realistisch beeld worden geschetst van stappen die leiden tot bijvoorbeeld de halvering van uitstoot in 2030 en de verwachte mogelijkheden na 2030 om te blijven verduurzamen.

Nu er een overzicht van indicatoren is opgesteld en data wordt verzameld, beleid is geschreven en doelen met actieplannen zijn uitgewerkt kan er gerapporteerd worden. Met het volgen van dit stappenplan is er een sterke basis gelegd voor de eisen die gesteld zijn vanuit de ESRS. Wees transparant, ook over de zaken die nog niet goed gaan. Onze ervaring is dat transparantie op dit moment veel meer wordt gewaardeerd dan een rapport waar greenwashing lijkt plaats te vinden.

De laatste, maar misschien wel de belangrijkste stap, is verduurzaming. De actieplannen die uitgewerkt zijn om de verschillende doelen te halen moeten uitgevoerd worden. Anders zal er in het rapport van volgend jaar naar voren komen dat er niet genoeg vooruitgang is geboekt om de doelen te halen. Daarnaast is verduurzaming het uiteindelijke doel van wetgeving zoals de CSRD. Laten we de structuur en middelen vanuit de CSRD vooral in ons voordeel gebruiken.

Onze visie: op CSRD rapportage

De CSRD is een intensieve rapporteringsverplichting die veel vraagt van bedrijven. Bij Volantis omarmen we de CSRD omdat het kansen biedt voor gestructureerde verduurzaming. Het stelt bedrijven in staat om te concurreren op duurzaamheidsthema’s die voor hen van belang zijn. Investeerders en klanten waarderen deze inspanningen, wat kan leiden tot financiële voordelen. We moedigen samenwerking aan om transparantie te bevorderen en effectieve transitieplannen te ontwikkelen. De CSRD is hét middel om te profiteren van duurzame ambitie.

Als bedrijf kom je voor uitdagingen te staan, maar ook kansen. Het is van belang om te zoeken naar partners om te rapporteren en economisch aantrekkelijke transitieplannen te ontwikkelen. Dit stelt je in staat om maatschappelijk verantwoord te ondernemen, transparante rapportages te presenteren en veranderingen door te voeren om je duurzaamheidsdoelstellingen te behalen. Samen kunnen we profiteren van de CSRD en een duurzamere toekomst creëren.

Wij gaan graag het gesprek aan over de CSRD of andere verduurzamingsonderwerpen.

Wij maken graag contact

Dennis de Hoog
Consultant circulariteit CSRD

077 – 351 5551
d.dehoog@volantis.nl